Izvoz prerađenog voća i povrća sve više zavisi od sposobnosti proizvođača da obezbede stabilan kvalitet, sledljivost, veće količine i prepoznatljiv nastup na tržištu. Za Srbiju, koja značajan deo ovih proizvoda plasira u Evropsku uniju, ključni izazov više nije samo proizvodnja, već i jačanje poverenja kupaca, bolja kontrola sirovine i izgradnja reputacije pouzdanog dobavljača
Savetnik predsednika Privredne komore Srbije Veljko Jovanović kaže da je važno razlikovati izvoz domaćih brendova od izvoza smrznutog voća. Kako ističe, česta je zabluda da je smrznuto voće u manjim pakovanjima poluproizvod, iako je reč o gotovom proizvodu u koji su uloženi značajni novac, tehnologija i znanje.
”Ta proizvodnja je vrlo ozbiljna i skupa. Izgradnja savremene hladnjače ili pogona za liofilizaciju skuplja je od fabrike džema“, objašnjava Jovanović.
Kada je reč o džemovima, sokovima i drugim prerađevinama, proizvođači se uglavnom opredeljuju između dva modela - private label (PL) proizvodnje za velike trgovinske lance i razvoja sopstvenog brenda. PL može doneti siguran plasman, ali nosi rizik zavisnosti od jednog kupca i prilagođavanja proizvodnje njegovim uslovima. S druge strane, sopstveni brend zahteva ozbiljna ulaganja u marketing i pozicioniranje, posebno na tržištima gde Srbija nije dovoljno prepoznata.
Jovanović upozorava da se ne treba oslanjati na uverenje da je Srbija automatski prepoznata kao zemlja najboljeg voća. Za konkurentnost su, kaže, potrebni veliki i ozbiljni proizvođači, stabilna sirovinska baza i jačanje reputacije Srbije kao pouzdanog i kvalitetnog dobavljača.
Problem je, međutim, što domaća sirovinska baza slabi. Kod maline su količine, prema njegovim rečima, pale sa nekadašnjih 80.000 na oko 18.000 tona, zbog čega je reeksport postao gotovo neminovan. Uvezena roba podleže kontroli, ali incidenti su i dalje mogući.
Prema procenama PKS, oko 60% domaćeg prerađenog voća i povrća završava na tržištu EU, dok značajan deo ide u CEFTA region. - Biznis
