Reklama
  • Obnovljiva goriva

Energetska vrba: revolucija u proizvodnji zelene energije

Energetska vrba je drvena i žbunasta biljka sa izuzetno brzim dnevnim rastom, do 3 cm i životnim vekom od 25-30 godina: jednom posađena vrba se svake godine seče tokom životnog veka. Počev od druge, odnosno treće godine, mogu se dobiti godišnji prinosi od najmanje 30-40 t biomase, kao energetskog izvora u obliku krupnih opiljaka (čipsa), briketa ili peleta.

Drvenasta bio masa, odnosno problemi u snabdevanju u Srbiji, mogu se prevazići podizanjem zasada šuma koji obezbeđuju kontinuiranu sirovinsku osnovu visokog kvaliteta na duži vremenski rok, kao što je SRC vrsta (Short Rotation Coppice) Salix Viminalis, brzorastuća energetska vrba.

Salix Viminalis - energetska vrba

Ova izuzetno korisna biljka poreklo vodi iz Švedske, u kojoj je tokom tri decenije nastalo preko 10 varijeteta. Za razliku od Salixa iz SAD, švedska vrba nije nastala genetskom modifikacijom, te se može slobodno primenjivati širom Evrope.

Energetska vrba je drvena i žbunasta biljka sa izuzetno brzim dnevnim rastom, do 3 cm i životnim vekom od 25-30 godina: jednom posađena vrba se svake godine seče tokom životnog veka. Počev od druge, odnosno treće godine, mogu se dobiti godišnji prinosi od najmanje 30-40 t biomase, kao energetskog izvora u obliku krupnih opiljaka (čipsa), briketa ili peleta.

Celokupna Panonska regija poseduje izuzetno dobre pedoklimatske uslove za uzgoj kulture energetske vrbe. Jedina tla koja koja ne pogoduju ovoj kulturi su slana ili zaslanjena tla, a po mogućstvu biraju se vlažna tla sa visokim nivoom podzemnih voda. Osnovne odlike ove vrste su:

- Brzi rast – do 3-3,5 cm na dan

- Visoka kalorijska vrednost (4900 kcal/kg ~ 19 do 21 Mj/ kg ~ 5.5 KW/kg)

- Izuzetna prilagodljivost različitim pedoklimatskim uslovima, usled brojih varijeteta

- Konstantan prinos žetve tokom 25-30 godina od preko 30 t/ha. U slučaju primene napredne tehnologije i adekvatnih agrotehničkih mera, može se postići značajno veći prinos biomase

- Pogodna za zemljišta sa viškom vode, kao i zagađena i degradirana tla.

- Velika transpiracija vode od 15-20 l /m2/dan, što je čini pogodnom za isušivanje tla

Sađenje

Energetska vrba se po pravilu sadi u rano proleće, kada je dosta vode u tlu. Sadnja se vrši u redovima na rastojanju redova od 70cm i ostavljanjem 1,40 m prostora radi prolaska mehanizacije. Na ovaj način potrebno je posaditi približno 14.000 sadnica na 1 ha.

Koje su prednosti Salix-a?

- Predstavlja obnovljivi izvor čiste energije

- Visoka energetska vrednost: 1 kg suve biomase~ 1kg uglja= 0,5 l mazuta= 0,5 m3 metana

- Štede se postojeće trajne šume

Posebno važna je osobina Salix Viminalis je da uspeva na najlošijim kategorijama zemlje, na plavnom i močvarnom tlu tako da se parcele koje nikada nisu korišćene , ritišta i plavna područja, mogu efikasno staviti u profitnu funkciju.

Troškovi

Zasnivanje 1 ha kulture energetske vrbe je između 2400 i 3200 EUR, u zavisnosti od nekolicine faktora: Kategorije poljoprivrednog zemljišta, tipa i stanja tla, posedovanja potrebne mehanizacije, vlasničkog statusa poljoprivrednog zemljišta, i drugih usluga.

Troškovi su svakako u funkciji lokalnih i pojedinačnih uslova poslovanja, no tehnologija proizvodnje i stavke koje proizvode troškove su poznate i egzaktne. Detaljniji pregled troškova možete pogledati na www.rebina-conserco.com u sekciji česta pitanja.

Žetva

Žetva se obavlja mehanizovano i u zavisnosti od krajnje potrebe može biti primenjena različita mehanizacij npr. bio baler, kombajn itd. Obzirom na ogroman interes za eksploataciju vrbe u Evropi, veći proizvođači mehanizacije neprestano iznalaze nova rešenja za efikasniju žetvu/sečenje, pa i kompaktiranje na licu mesta.

Prinosi i zarada

Treba napomenuti da u svetskoj literaturi i studijama o Salix Viminalis preovlađuju radovi iz nordijskih i zemalja severne Evrope. Pedoklimatski uslovi u tim sredinama ne nalikuju onima u srednjoj i istočnoj Evropi, pa se tako i često spominjana učestalost sečenja svake druge ili treće godine odnosi samo na ta područja.

Govoreći u brojkama, prinosi koji se izvesno mogu ostvariti kreću se oko 30t/ha svake godine. U zavisnosti od tipa tla, količine vode i redovnog praćenja utroška mineralnih materija iz tla i đubrenja mogu se ostvariti i prinosi od 50, 60 i više t/ha.

Nezaobilazno je pitanje zarade/koristi koja se može očekivati od zasada vrbe i ovog posla. Ne postoji samo jedan odgovor, a za energetsku upotrebu mogu poslužiti:

- Uzgajivači vrbe koji je koriste za vlastite potrebe (grejanje vlastitih satklenika/plastenika i/ili sušenje proizvoda) imaju svoju opravdanost merenu smanjenjem troškova energije u ceni gotovog proizvoda i mogućnosti da su nezavisni od javnog elektroenergetskog sistema tokom skoro 3 decenije

- Proizvođači peleta/briketa postižu pouzdan sistem snabdevanja sirovinom i fiksne operativne troškove i što je podjednako bitno, konstantan i moguće standardizovan kvalitet krajnjeg proizvoda.

- Uzgajivači koji koji žele da se zadrže na proizvodnji same bio mase mogu okvirno kalkulisati sa cenom otkupa od 23-25 eur/t, posečeno na polju, barem kada je reč o saradnji u okviru sistema REBINA.

- Proizvođači električne i toplotne energije na bazi kogenerativnih postrojenja prodaju ovu energiju krajnjem kupcu po stimulativnim tarifama

- Veliki privredni i energetski sistemi putem zamene foslilnih goriva mogu precizno dokumentovati smanjenje emisije štetnih gasova (CO2, CO) i ostvariti "zeleni sertifikat"

Razmatranje finansijskih efekata nije obuhvatilo moguće subvencioniranje gajenja koje se u zemlja u okruženju može ostvariti.

Autor je direktor REBINA Agrar d.o.o. Srbija i član upravnog odbora REBINA Group, Austrija. REBINA Agrar poseduje ekskluzivno pravo proizvodnje i distrubucije sadnog materijala švedkog pricipala Salix Energi AB u Srbiji.

REBINA Agrar SRL, Rumunija vlasnik je najveće plantaže površine 130 ha za proizvodnju adaptiranog sadnog materijala vrhunskog kvaliteta.

Detaljni podaci, informacije i poveznice do srodnih stranica nalaze se na www.rebina.rs, www.rebina'conserco.com i www.rebina.ro

Aleksandar Fragner, dipl.ing.